Alle berichten van tOverlevenaar

Houtas in de groentetuin of op de composthoop?

De vroegste vormen van landbouw en ‘bemesting’ maakten al gebruik van brandcultuur of vuurcultuur.

Verbranding van zuiver hout (ook houtpellets) verbruikt alle organische stof zodat er alleen snel opneembare mineralen overblijven.  De samenstelling van as is afhankelijk van de gestookte houtsoort(en). Als doorsnee houtas in tuincentra zou worden verkocht, zou op de verpakking een NPK waarde – N (stikstof) P (fosfor) K (kalium) – van 0-1-3 staan.

Voorkomende elementen zijn met benaderen aandeel: calcium: 20 tot 53%, fosfor: 1 tot 7%, silicium: 14%, kalium: 6 tot 20%, magnesium: 1 tot 5%, zwavel: 2% en sporenelementen zoals koper, zink, ijzer,…

Stook zuiver, droog hout, met voldoende luchtaanvoer om een hoge temperatuur en een volledige verbranding te krijgen. Dan bevatten rook en houtas zo weinig mogelijk dioxines!

Op de composthoop versnelt houtas de initiële fasen van het composteringsproces, maar verhoogt ook de ammoniakemissie tijdens de compostering. Hierdoor vertraagt het composteringsproces weer, veel stikstof vervliegt dan als ammoniak en veel van je humus verdwijnt als CO2. Gebruik het met mate, in dunne laagjes. Gebruik het liever op de bodem, en niet samen met compost.

In voorjaar en groeiseizoen kan je maximaal 100 gram per m² strooien bij ongeveer alle groenten. Dat is een dun laagje stof op de grond.  Een halve emmer bevat ca. 2 kg as. Houtas is heel licht en gaat gemakkelijk vliegen. Strooi voorzichtig en laag bij de grond (zoals op  een strooiweide bij het kerkhof 😊).

Strooi niet in het winterse stookseizoen. Kalium is volledig in water oplosbaar en spoelt snel uit.

Strooi ook niet op de planten. De aanwezige loog en zouten kunnen ze verbranden.

Kalk in houtas verhoogt de Ph waarde van de grond. Heb je een Ph van 6.5 tot 7 of hoger, gebruik dan weinig houtas in je moestuin. Beter niet bij zuur minnende planten als azalea’s, blauwe bes, veenbes, aardappelen en rabarber. 

Houtas is een probaat middel tegen knolvoet bij koolsoorten.

En een natuurlijke afschrikmiddel tegen slakken zolang de zouten niet opgelost zijn door dauw of neerslag.

Andere toepassingen

  • Kippen nemen heel graag een zandbad of stofbad. Diatomeeënaarde wordt gebruikt tegen o.a. vogelluis. Scherpe elementjes kwetsen het ongedierte zodat het sterft door uitdroging. Om die reden strooi ik ook houtas in het kippenhok.
  • Houtas bevat kaliumcarbonaat en is daarmee milieuvriendelijker dan op chloride gebaseerde zouten. Het kan helpen ijs en sneeuw te smelten (zwart neemt ook zonnewarmte op) en gladheid op looppaden te bestrijden.
  • Het beste en goedkoopste middel om zwart geworden kachelglas te poetsen: een prop vochtig krantenpapier in de assen doppen, en poetsen maar. Ook efficiënt voor zwartgeblakerde ketels. (Je kan met loog of assen ook zeep maken).

Bpost wordt afhaalpunt

Iedereen die af en toe via internet spullen bestelt heeft het al gemerkt en voelen aankomen. Bpost levert geen pakjes meer aan de deur. Terwijl ander leveranciers er nog in slagen veilig en gezond de deurbel te bereiken, een zending af te leveren en levend en wel terug in hun bestelwagen te stappen gebruikt de postbediende die tijd om spichtig rond te gluren of hij niet door de bewoner wordt opgemerkt, stiekem een formuliertje in te vullen en voorzichtig naar de brievenbus te glippen om dit snel door de gleuf te gooien. En dan wegwezen! Oef…

Hoewel Bpost 20 jaar vóór de 21ste eeuw een voorloper hoorde te zijn, hebben ze dit 20 jaar in de 21ste eeuw nog steeds niet kunnen bijbenen. Ze voorzien dat ze dit systeem tegen 2030 enorm kunnen verbeteren. Zodra een pakketje in het afhaalpunt aankomt zal er een mailtje verzonden worden met de code en het nummer van de locker in de plaatselijke Cubee pakjesautomaat.

Daarmee kan de ontvanger dan, zelfs buiten de erg beperkte openingsuren van het postkantoor met maximaal één personeelslid achter de balie, te allen tijde de zending gaan ophalen. Het einde van een tijdperk, van het 19de -eeuwse on-ecologische papieren briefjes hiervoor aan huis bezorgen. De pakjes moeten dat ook niet meer in en uit de bestelwagen geladen worden. Pure tijdswinst. Ook voor de ontvanger, die dan niet meer in de rij van 20 geïrriteerde wachtenden moet aanschuiven om dezelfde klachten van buren en medeburgers te aanhoren.

Gezien het aantal klachten hierdoor sterk zal afnemen, kan er vanaf 2030 dan ook op de website van Bpost een contact- en een klachtenformulier opgenomen worden. Tot dan wordt dit angstvallig vermeden enerzijds omdat de servers dagelijks overbelast geraken, en anderzijds omdat de problemen allang gekend zijn, en een constante input aangaande dezelfde klachten dus niet meer gewenst is, niet ter zake doet, niet nodig is en niet gelezen, zwijg stil van behandeld wordt. En dit trouwens binnen een decennium toch wel opgelost zal worden.

Waar zijn die kwajongens die vroeger belleke-trek deden? Die werken nu bij de post.

Probeer dan maar eens coolblue te blijven. Je bol.com wordt er zalando van.

(Waar) is er nog gezonde lucht?

Iedere vier seconden haal je adem, dus meer dan 20.000 keer per dag, goed voor circa 150 kubieke meter (!) lucht. Gezonde lucht is dus onze eerste levensbehoefte. Je zou denken dat bewuste aardbewoners hier hun belangrijkste prioriteit van maken. Helaas: niets is minder waar. Economische groei en winst bepalen nog steeds de menselijke race (naar de afgrond).

De dunste en onderste laag van de atmosfeer rond onze planeet wordt de troposfeer genoemd. Ze is bij de polen ca. 7 km en bij de evenaar 17 kilometer dik. Hierin situeert zich het weer, en alle leven van ademende dieren en planten.

Droge lucht bevat 78.09% stikstof (N2), 20.94% zuurstof (O2), 0.93% argon (Ar), 0.03% koolstofdioxide (CO2) en nog 7 andere elementen.  Naast een variabele hoeveelheid waterdamp (ca. 1% van het volume) zijn er ook nog niet-gasvormige bestanddelen: aarde, pollen, bacteriën, sporen,… Een vochtigheidsgraad tussen 40% en 60% is ideaal.

Gezonde lucht bevat maximaal 350-1000 ppm (parts per million) kooldioxide, een minimale hoeveelheid stof en biologisch materiaal en een voldoende (minimaal 1000/cm³) negatieve ionen om de lucht schoon te houden. Sinds de industriële revolutie is de concentratie koolstofdioxide in de atmosfeer toegenomen van ongeveer 0,03 vol.-% naar inmiddels meer dan 0,04 vol.-% (ongeveer 401 ppmv).

Industrie, agricultuur, bewoning (verwarming) en transport veroorzaken vervuiling. Kaarten van luchtkwaliteit zijn een doorslag van kaarten van aandoeningen van de luchtwegen (en andere ziekten).

In Nederland veroorzaakt vervuilde lucht jaarlijks 12.000 vroegtijdige overlijdens en 10.000den langdurig zieken. Vaak gaat het om lucht binnenshuis, waar we gemiddeld meer dan 20u/dag zijn, waarvan meer dan de helft in de eigen woning. In België sterven jaarlijks zo’n 10.000 tot 13.000 mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling.

Een Europese stedeling heeft één kans op vijf te worden blootgesteld aan luchtvervuiling die (ver) over de EU- limieten gaat. En die liggen al ver boven de limieten van de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie. Voor stikstof: 40 microgram per kubieke meter, bij de WGO is dat 20 µg/m³. (Voor fijnstof dezelfde verhouding!) In 2014 waren concentraties fijnstof verantwoordelijk voor ongeveer 428 000 vroegtijdige sterfgevallen in 41 Europese landen (+-399 000 in de EU).

Luchtvervuiling is 10 keer dodelijker dan verkeersongevallen!

De maatschappelijke kost: gemiddeld 1 gezond levensjaar per Vlaming en 2% van het BBP aan gezondheidskosten.

De gezondste leefplekken vind je dus ver weg van drukte en productie.

De laagste waarde NO2 (10,9 µg/m³) werd gemeten in Remersdaal bij Voeren, de hoogste (75,3 µg/m³!) langs een druk kruispunt in Houthalen-Helchteren. Schiermonnikoog heeft de schoonste lucht van Nederland. Zuid-Spanje (Murcia) is de gezondste regio van Europa. Er worden steeds meer meetstations gebruikt die via diverse websites kunnen opgevolgd worden. Ze meten fijn stof, stikstofdioxide en roet (black carbon).

Lichte fijnstofdeeltjes (PM, particulate matter) kunnen zweven. Sommige zijn zo klein (één dertiende tot één vijfde van de doorsnede van een menselijke haar) dat ze diep in de longen dringen, en net als zuurstof ook in het bloed terechtkomen.

Naast de grovere fractie (van PM10) en fijn stof PM2,5 en PM1 is er ook ultrafijn stof PM0,1. De deeltjes hebben een aerodynamische diameter kleiner dan respectievelijk 10, 2,5, 1 en 0,1 µm (1µm = 1 miljoenste van een meter of 1 duizendste van een millimeter, de gemiddelde diameter van een menselijk haar is 50-70).

De termen worden niet altijd even consequent gebruikt.

Grove deeltjes komen van opwervelend wegenstof of bandenslijpsel. Kleinere deeltjes komen bij verbranding vrij. Vooral roet en ultrafijnstof (van verbrandingsreacties!) zijn zeer schadelijk voor de gezondheid. Al na 12 weken komt een foetus hiermee in contact!

De Environmental Performance Index vergelijkt hoe landen scoren op milieuzaken. Zwitserland staat op 1 met 95.5 punten. Daarna volgen Costa Rica (90.5), Nieuw-Zeeland (88.9), Japan (84.5), Australië (79) en Mauritius (78.1).

Luchtvervuiling kan longziekten als astma, longkanker en COPD veroorzaken en verergeren. Ze kent geen grenzen, je kan ziekmakers nergens vermijden. Verspreidingsverhalen zijn gekend en gedocumenteerd i.v.m. DDT in pooldieren, microplastics van de hoogste bergen tot diepte oceaantroggen. Saharastof uit Marokko, Algerije en Tunesië (april 2019) dat hier als bloedregen of wonderregen auto’s en wasgoed kleurt. Of vulkaanstof dat vliegverkeer hindert. Asbestvezels… Er belandt elk jaar meer dan honderd miljoen ton Sahara-zand in de Atlantische Oceaan. Het kan stijgen tot aan de Saharan Air Layer (5 à 7 kilometer hoogte) en dan de oceaan oversteken (4.400 kilometer met snelheden tot 90 km/u). Meestal gaat het om stof van een paar micrometer groot. Maar een combinatie van warme lucht, turbulentie, convectie en elektrische lading kan kwartskorrels van een halve millimeter groot tot Barbados brengen. Rook van branden in Afrika en Sahara stof zijn de belangrijkste (fosfor) bemester van het Amazonebekken en de tropische Atlantische Oceaan. Zo’n 12 procent van het stof uit de Sahara komt in onze contreien terecht. Er kunnen passagiers meereizen. In de jaren tachtig was er in Groot-Brittannië een uitbraak van mond-en-klauwzeer. Het virus was ook met het Saharastof meegewaaid.

Glyfosaat wordt teruggevonden in bv. bier, moedermelk, ijs van Ben & Jerry’s, oppervlaktewateren en urine, wat op een alomtegenwoordigheid van deze veel gebruikte stof lijkt te wijzen, ook in producten (van akkers of gaarden) die niét werden gesproeid.

Voor het gebruik van ‘gewasbeschermingsmiddelen’ zijn er basisregels (nl). Rondom het terrein moeten er windsingel, emissieschermen of vanggewassen in een teeltvrije zone staan. Voor driftreductie moeten ook aangepaste spuitdoppen en afstanden gehanteerd worden. Er mogen geen woningen gebouwd worden binnen 50 meter van een spuitzone. Bij fruitteelt met zijdelings en opwaarts spuiten zullen deze maatregelen onvoldoende zijn.

Je kan er nergens voor vluchten… Gezonde lucht moet een wereldomvattende bekommernis worden. Van sjoemelsoftware naar ‘zero emissie’- transport. Ook opwaaiende bodemstof en ammoniakemissies van de landbouw, en industriële ontginning en productie  zijn een belangrijke bron van fijn stof. Maar ook houtkachels en vuurwerk. Net nog ongezonder dan ademen, is stoppen met ademen.