Categoriearchief: Tuin

Paasgras

Twee keer raden waar de composthoop vorig jaar stond…?
Het gras is er nu al meer dan dubbel zo hoog. Het is een koude, wat gure dag, en nog vroeg: de madeliefjes houden hun blaadjes nog gesloten. De verteerde compost wordt ondertussen al mondjesmaat door plantgoed omgezet in een voorraadje aardappelen.
En de ganzen die het gras kort moeten houden zijn al in opleiding. Helaas nog zo piepklein, dat ze ’s nachts en bij koud weer naar binnen moeten. Het duurt nog weken voor ze effectief aan de slag gaan, dus ik zal er tijdelijk nog zelf voor moeten opdraaien, en gaan mulchmaaien.

Het buitenverblijf van de gansjes is verplaatsbaar. De onderkant is dicht gemaakt met gaas. Het kan dus met levende inhoud elders gezet worden. Het is ook afsluitbaar. Er dolen hier alsmaar meer vossen en steenmarters rond. Nu mijn pluimvee nog klein is volstaat een vlindernetje om ze uit het hok te scheppen en in de serre te laten overnachten.

Er is een uitgebreid en diep liggend metrostelsel onder de weide. Zo diep dat ik 1 van de 2 mollenvallen die ik laatst installeerde, nu nergens meer terug vind. Vergeten om er een stok naast te steken. Een metaaldetector zou misschien kunnen helpen. En anders vindt later een archeoloog allicht een vreemd gevormd stuk roest.

De ganzen krijgen wat hulp van de kippen. Die zijn eerder in insecten dan gras geïnteresseerd. Als bescherming tegen natuurlijke vijanden kregen ze onder hun villa op de eerste verdieping ook een volledig afgesloten lapje grond. Zo kunnen ze ’s morgens toch al veilig buiten  als ik nog geen zin heb om hen daarbij te helpen. En omdat de onderkant ook dicht is met gaas, kunnen ze ook de graszoden niet stuk krabben. En met 2 wieltjes er onder is het ding makkelijk iedere dag op een vers stukje groen te plaatsen. Het heeft wel een dag of 5 geduurd voor ze begrepen hoe ze de loopplank moesten gebruiken om binnen en buiten te geraken.  De ene heeft blijkbaar al wat meer lef en intelligentie dan de andere.

Ondertussen is het gras kort genoeg om een Paasei terug te kunnen vinden. Voor het geval een verdwaalde klok, of een Paaskonijn, per ongeluk hier iets zou droppen. Ik heb meer vertrouwen in de kippen.

Bomgordels in Limburg!

In Zuid-Limburg werd in het grootste geheim een nieuw type bomgordel ontwikkeld. De nog experimentele bommen zouden in maart uitgetest worden. De explosieve vondst onthult dat het wapenarsenaal ook een gesofistikeerde katapult bevat om kleine bommen af te schieten.

 

In tegenstelling tot de gangbare modellen is de nieuwe makelij herbruikbaar, en dus veel duurzamer en milieuvriendelijker.  Dit merkwaardige effect wordt gedeeltelijk bereikt door het vertragen en uitstellen van de verspreide explosies van bloemen. Vreucht van Eigen Bodem zal de gordel met zaadbommen tentoonstellen op de lokale happening van zaterdag 19 maart in de Bottelarij in Ulbeek. Zaadbommen kunnen er ook afzonderlijk en clandestien gekocht worden in de duistere hoek rechts onder het gebouw. Voor 2 € plegen ze geen aanslag op uw budget. De bommen zijn samengesteld uit leem van eigen bodem, en zaden van inheemse bloemen. De circa 3 cm grote bollen liggen goed in de hand en kunnen makkelijk gedropt worden op stukken braakliggende grond, vrije hoekjes en perken. De bombardementen zijn vooral bedoeld als steun aan het Volk der Bijen. En aan de organisatie, die hiermee iedereen wat Vreucht van Eigen Bodem bezorgt. De bloemen schieten later zelf uit de grond.

Specerijen van eigen bodem

Exotische specerijen zijn veel scherper dan de kruiden uit onze tuin. Hebben we hier geen  pittige smaakmakers?
Weinig, blijkbaar. Enkele dingen komen wel in de buurt…

mierikswortelDe witte vitamine C-rijke penwortel van de mierik(swortel, Armoracia rusticana, of Cochlearia armoracia, uit de kruisbloemenfamilie of Brassicaceae) is familie van de scherpere Japanse variant, wasabia japonica, die gebruikt wordt bij sushi onder de naam wasabi. Bij raspen of kneuzen komt allylisothiocyanaat, een vluchtige verbinding vrij, die een scherpe, op mosterd of radijs lijkende smaak heeft. De stof wordt bij kneuzing van de celstructuur van de wortel door een enzym aangemaakt. De smaak loopt daarna snel terug. Toevoeging van azijn (zuur) stabiliseert deze anders vervluchtigende smaak.

De rammenas (Raphanus sativus subsp. niger) verschilt van de radijs (Raphanus sativus subsp. sativus) doordat de laatste een stengelknol en rammenas voor het grootste gedeelte een wortelknol is. Hierdoor is de rammenas milder van smaak, steviger en groter dan de scherper en peperachtig smakende radijs.

Als povere pepervervanger kunnen gedroogde zaden van oost Indische kers (Tropaeolum majus) gebruikt worden. Van de mooie, rankende plant is alles eetbaar en gezond: bladeren, bloemen en bloemknoppen, zaden..
De benaming kers kreeg dit kruid door de smaak en de geur van de bladeren die sterk gelijken op die van waterkers en sterrenkers. Oost-indisch laat onterecht vermoeden dat ze uit die regio komt. In de loop van de 17de eeuw brachten de conquistadores haar van Peru mee naar Europa.

Tadeonal is de stof die verantwoordelijk is voor de scherpe smaak in waterpeper (Polygonum hydropiper en Persicaria -). Een beetje bittere waterkers  (cresson) groeit in schoon stromend water.

Jeneverbes geeft een bitter frisse en kruidige smaak. De gedroogde kegelvruchten (schijn’bessen’) wordt als specerij gebruikt in marinades voor wild en zuurkool.
Venkelzaad heeft een subtiele anijssmaak.

look-familieDe lookfamilie (Alliaceae) telt wereldwijd bijna 700 soorten. Het zijn meerjarige bolgewassen en aangename smaakmakers, variërend van zacht tot pittig. Ze hebben meestal een papierachtig buitenste vel over een gelaagde kern: look (Allium), bieslook (Allium schoenoprasum), daslook (Allium ursinum), knoflook (Allium sativum), prei (Allium porrum), sjalot (Allium ascalonicum)
Uien (en aanverwanten) zijn behoorlijk zoet, maar hebben ook een sterke smaak en geur, die vermindert bij verhitting. Algemeen smaakt gele ui gewoon en zoet, witte scherp en rode milder. Bij het snijden van uien worden er zwavelzuurverbindingen gevormd. Het enzym alliinase reageert met zwavelverbindingen tot het gas propaanthial-S-oxide dat de zenuweinden in het oog irriteert.

garumTweeduizend jaar geleden maakten de Romeinen ook al hun eigen, scherpe smaakmaker:  de vissaus Garum.
Hele visjes, of alleen de ingewanden worden gemengd met 15 tot 20% van hun gewicht in zout. Dat wordt drie tot vijf dagen in de zon (of yoghurtmaker, op 40⁰C) gefermenteerd en één of twee keer per dag omgeroerd. Het vergisten werd zelfs enkele maanden lang gedaan. Het gezeefde of uitgelekte vocht is liquamen.
Je kan oude wijn of kruiden toevoegen.

De beste garum (volgens de Geoponica ‘haimatum’ genoemd) wordt gemaakt met alleen de ingewanden, bloed en kieuwen van tonijn die met zout in een pot in twee maanden fermenteren tot garum.

Klassiek scherpe smaken die we hier al generaties lang zelf maken zijn meestal zuur:  azijn en mosterd, zuurkool, zuur sap (ver jus).

Een chutney wordt gemaakt door de kruiden en smaakmakers samen te stampen tot vruchtenpuree (dipsaus): tamarinde, gember, mosterdzaad, knoflook, azijn,peper en ui. Ook worden wel kruiden, zoals fenegriek, koriander en komijn gebruikt. De chutney smaakt naast scherp vaak ook zoet door toegevoegde suiker, en zuur door azijn.

Pickles zijn op sterk zuur ingelegde (geblanceerde) groentjes als zilveruitjes, bloemkoolroosjes,  fijngehakte kleine augurken, (wortelen, selder, kruiden, azijn (en suiker)).

Om Tabasco te maken laat je gemalen hete pepers (bv Capsicum fretescens var. Tabasco) met wat zout (1 op 30) in hun eigen pekel bij kamertemperatuur vergisten. De (eventueel als bij zuurkool verzwaarde) puree moet door de pekel van lucht afgesloten blijven. Je kan later de pitjes met een roerzeef verwijderen en eventueel wat azijn toevoegen. En volgens eigen inspiratie kruiden ed. gebruiken. Als je veel geduld hebt kan je het voor ‘the real thing’ nog 3 jaar op eiken vaten laten rijpen.

Voor ketchup zijn er tientallen recepten van fijngemalen en gemengde ingrediënten die ingekookt worden. Uiteraard tomaten, paprika, azijn met ook ui, selder en (te veel) suiker. Naar smaak aan te vullen met look, mosterdzaadjes, laurierblad, dragon en zout. En eventueel exoten als kruidnagel, steranijs, korianderzaad, cayennepeper, peperbollen..

Wie kent er nog echt scherpe of pittige kruiden of zaden van bij ons?