Tagarchief: tuin

Bio-logische plantenlabels

Vind je ’t ook zo’n vreemd zicht? Mensen die gezond en biologisch gaan tuinieren, en dan plastieken potjes en labels gebruiken? Alles moet ecologisch zijn in ons tuintje, maar we gaan wel een hoop rommel als kunststoffen en  synthetische inkt in de grond stoppen. Natuurlijk, (?) de lucht zit ook vol vervuilende stoffen…. Maar het kan wel consequenter. Onder invloed van UV (in zonlicht) degraderen kunststoffen en komen de partikels in de grond terecht. En later allicht ook in je groenten en je lijf.

Welke natuurlijke materialen en schrijfproducten kan je gebruiken voor tuinlabels?

labels1Keramiek. Volg eens een workshop, en maak je eigen kaartjes. Geschreven in natte klei, en later gebakken. Voorzie eventueel losse en herbruikbare nummers, en letters van het alfabet (op hartjes, kaartjes, schijfjes..).
Geen zin om zelf aan de slag te gaan? Je kan ook met potlood op aardewerk bloempotjes (of scherven) schrijven.

Ik gebruik vaak gewoon stevig karton en potlood. Nee, ik weet niet of er schadelijke additieven inzitten. Maar karton met een originele basiskleur zal allicht beter zijn dan kleurrijk bedrukte stukken.

labelAlu

Aluminium is licht, stevig, gaat zeer lang mee en is weersbestendig. Het is bovendien een zacht metaal, eenvoudig te zagen of te knippen (afhankelijk van de dikte), waarin je ook makkelijk kan graveren of krassen. Of met een spijker puntjes in slaan.

labelsHout

 

Houten latjes. Van een kratje, of gespleten stokken die je gladschuurt. Je kan er met potlood op schrijven. Of brand de tekst erop met een hete soldeerbout. Of ieder puntig stukje staal dat je verhit. Heel geschikt en kant-en-klaar: de stokjes van ijsjes! (Of een houten wasknijper.)

labelsLei

 

Verzamel wat scherven van leisteen (van oude daken, dakwerker, wandelingen…). Vroeger schreven we er met een griffel op. Dat is iets weerbestendiger dan krijt. Maar er bestaat ook watervast krijt van bijenwas.

 

labelsSchelp

Schelpen van Ensis worden omwille van de lange en smalle vorm, ook ‘scheermessen’ genoemd. De inhoud van deze zeevruchten wordt in de keuken gebruikt, de schelp kan je in de tuin gebruiken. Beschrijven kan –voor zover ik weet- alleen met sommige stiften. Misschien weet er iemand een milieuvriendelijker alternatief? Dat mogelijk ook kan gebruikt worden op (witte) keien?

labelsKeiAls je al een paar jaar getuinierd en gewied hebt, zal je plantjes al in een heel vroeg stadium herkennen. En is er eigenlijk geen label meer nodig.
Heb je meerdere soorten van eenzelfde gewas, dan kan je dat perfect in je tuinboekje noteren.  Je wilt volgend jaar toch ook nog weten waar 4 jaar geleden de kool stond? Dat is genoteerd. Dus eigenlijk ook geen label nodig. En dat kan natuurlijk ook voor zaaibakjes.
En als er toch verwarring mogelijk is, kan je er een milieuvriendelijk nummer bij planten, en dat in je tuinboekje noteren.

Als je de labels aan een twijg wil hangen, gebruik dan liever ook geen acryl, nylon, kunstraffia ed. Werkbare alternatieven zijn metaaldraad (koper, ijzer, verzinkt), katoen (dat meestal wel zeer milieuonvriendelijk geteeld is), touw van vlas, leder (veters van restjes huid), wol, paardenhaar, schors.

En als we dan toch bezig zijn, vervang de plastieken potjes door perspotjes, karton of aardewerk.

labelsGieterIk ben niet heiliger dan de paus. Ik gebruik ook een goedkope, plastieken gieter. Eigenlijk ondertussen al de 4de.  Want als ie stuk is kan je hem alleen nog weggooien. Misschien had ik toch ook beter meteen een zinken (of verzinkte) erfstuk gekocht.
En in mijn sokken zit er ook acryl.
Maar ik doe mijn best
Het is vaak gemakkelijk, en goedkoop. Soms schijngoedkoop. Mijn gieter was veel goedkoper geweest als ik die van mijn grootvader kon blijven gebruiken. Ging generaties mee. Benieuwd hoe mijn kleinkinderen daarover gaan denken.

Alternatieve tuinen

Veel mensen willen wel gezonder leven, en een groenere omgeving met gezond en goedkoop voedsel, maar weten niet goed hoe ze daar zelf iets aan kunnen doen, of zelf aan kunnen beginnen. Er zijn nochtans heel wat mogelijkheden, tientallen dingen die je zelf kan ondernemen.

atuinSlaatjesVoedsel is een basisbehoefte, maar ook de basis van belangrijke veranderingen.  Het veranderde verzamelaars in landbouwers, en boeren in industriëlen. Er werd voor gevochten, en het beslist nog steeds over leven of dood. En gezondheid. Onze verslaving aan suiker spreekt boekdelen.
Voedsel kan de hele samenleving veranderen. De Grieken zullen door hun aardappelrevolutie overleven en nieuwe waarden in een veranderde samenleving waarderen.

Door je eigen voedsel in handen te nemen, kan je voor jezelf en je omgeving een belangrijke verandering inzetten. Je kan onafhankelijker,  en (gedeeltelijk) zelfvoorzienend worden voor basisbehoeften.

Alternatieve tuinen

Opvallend is dat veel alternatieven vooral in grote steden worden ontwikkeld. Waar de nood het hoogst is…. Wat schaars is, wordt als waardevol gezien: groen, biologische voeding, ruimte… Waar we veel van hebben verspillen we: verpakking, zuiver (?) water, schone lucht… Op het platteland lijkt het allemaal nog niet zo dringend. Hoewel…

Oatuinraammdat veel mensen niet goed weten waar en hoe ze kunnen beginnen met zelf te zorgen voor hun eigen gezonde(re) voeding, heb ik een 20-tal bestaande mogelijkheden  verzameld. Een beetje veel voor 1 blogtekst. Maar ik heb het wel in een presentatie gegoten waarin alle mogelijkheden met meer dan 120 foto’s worden besproken.

Het parcours loopt van kleine raamtuintjes (windowsfarming) over balkontuinen, verticale tuinen,  daktuinen en zelfs dakakkers met complete daklandbouw. Recent werd zo een hele brok agrocultuur letterlijk naar een hoger niveau getild.
Ook de soms wat meer clandestiene methoden als guerilla gardening en guerilla grafting worden uit de doeken gedaan. Met boeiende en fraaie resultaten.

atuinAquaMinder gekende vormen van tuinbouw als hydrocultuur en aquaponics bieden ook combinatiemogelijkheden, vooral op beperkte oppervlakten. Ondertussen is er al een hele industrie op deze manier met kweken van voeding bezig.

Klassiekers als volkstuinen worden opgevolgd door gemeenschapstuinen, schooltuinen, zelfoogsttuinen en CSA-projecten die allemaal ook een sociale meerwaarde beogen en bekomen. ‘Adopteer een tuin’ is een fijne mogelijkheid die hier ook perfect bij aansluit. Al die mogelijkheden worden ook op een ecologisch verantwoordde manier uitgebouwd.

Alternatief tuinieren
atuinTafelGeen chemische sproeistoffen (tegen insecten, schimmels, onkruiden) of kunstmest (NPK…), enkel (hand- en licht machinaal-) werk en natuurlijke producten en methoden. Niet het boekhoudkundig aantal met winst verkoopbare kilo’s oogst staan voorop, maar wel gezonde voeding. En de basis daarvoor is een gezonde, levende bodem.
Net als in kaalgekapte stukken Amazonewoud alles afsterft en woestijn wordt, is dat ook zo voor kale akkers waar slechts 1 gewas wordt geduld. De grond is voor lange tijd dood. En wat er van leeft ook: bacteriën, schimmels, insecten, vogels, kruiden…  Een alternatieve tuinier stimuleert vooral een gezonde basis met veel en gevarieerd bodemleven. Een oerwoud vol micro-leven. Een levende bodem.

atuinCompostBiologisch tuinieren, mulchen, compost maken en gebruiken, permacultuur, zaden ruil en zelf ‘wildplukken’ zijn mogelijkheden om van de kleinste tot de grootste tuin een waardevol stukje aarde te maken.

Al deze info is ook terug te vinden op de website http://toverleven.cultu.be/ . Als je de benaming in het <Zoekvak> intikt, kom je meteen bij de betreffende artikeltjes terecht.

Wie interesse heeft om de presentatie voor een groep te laten doorgaan (ca. 2u30), kan daarvoor altijd contact opnemen. (Als de verplaatsing in (of uit) Limburg (be) aanvaardbaar is. Dus niet in Kaapstad.)

Groenten in de schaduw

Er zullen weinig tuinen zijn waar ieder hoekje altijd zonnig is. Maar planten groeien er overal, ook in de schaduw. Sommigen hebben zich daarin gespecialiseerd, andere verdragen het, of toch gedeeltelijk. Gelukkig zijn er daaronder ook die we graag in onze groentetuin zien.
Meestal zijn dat groenten en kruiden die schaduw verdragen, maar toch ook wel 2 tot 4 uur zon per dag willen hebben. Planten hebben licht nodig voor hun groei. Daarzonder is fotosynthese of bladgroenwerking niet mogelijk. Schaduwgroenten zijn dus eerder  ‘schaduw verdragende groenten’. In de schaduw groeien planten trager en de opbrengst is minder. Zaai of plant niet dicht op elkaar, gun ze het weinige licht dat er is. Een tuinier voordeel is dat de grond in de schaduw minder uitdroogt.
Het gedeeltelijk verhinderen van die bladgroenwerking gebruiken we ook bij het bleken van groenten, waardoor structuur en smaak van de bladeren zachter en milder wordt. Denk aan andijvie, kool, bloemkool en bleekselder.
Groenten die vruchten dragen groeien minder goed tot slecht op schaduwrijke plaatsen. Ook voor het rijpen hebben ze per dag vaak een aantal uren volle zon nodig.
Planten die oorspronkelijk in het bos leefden verdragen uiteraard schaduw. Denk aan bosaardbei (Fragaria vesca) (en dus ook aardbei) en daslook (Allium ursinum).
De meeste bladgroenten verdragen wel schaduw. De jonge schaduwblaadjes zijn zeer geschikt voor mesclum. Deze salade uit de Franse keuken is een mengsel van verschillende slasoorten, (paarden)bloemblaadjes, bloemen, andijviesoorten, kruiden en koolsoorten. De minder pittige mesclun zonder kruiden noemt men “babyleaf”. 
Bladgroenten als slasoorten, rucola,
spinazie,
snijbiet ,
mosterdblad,
als voorjaarsgroenten geteelde koolsoorten,
bloemkool en broccoli, spruitkool,
andijvie doen het behoorlijk in de schaduw.
bietjes,
erwten,
lente-ui,
pronkbonen (matig),
rabarber,
radijs,
tuinbonen,
tuinkers geven ook nog een behoorlijke opbrengst.
Kruiden die ook in de schaduw gedijen
Basilicum
Bergamot
Bieslook
Bloedzuring (Rumex sanguineus )
Borage (komkommerkruid)
Citroenmelisse
Daslook (Allium ursinum)
Kamille
Kervel (Anthriscus cerefolium)
Lavas (maggiplant)
Maarts viooltje (Viola odorata)
Mierikswortel
Munt
Peterselie (Petroselinum crispum)
Roomse kamille
Venkel
Veldzuring
Wilde tijm
Engelwortel heeft eetbare bladeren die je kan koken als spinazie. De wortel wordt als geneeskruid gebruikt.
Ook van Smeerwortel of symphytum is het blad eetbaar. Er zou vitamine B12 in zitten, dat volgens sommige bronnen enkel in vlees zit. Je mag het niet te vaak eten (eens per maand) omdat er ook minder goede stoffen in zitten.

Info over schaduwgrassen: http://toverleven.cultu.be/gras-kiest-grond

Je kan er ook voor zorgen dat er wat meer licht in een schaduwhoekje komt:
•    snoei overhangende takken,
•    kalk (of verf) schuttingen of muren wit, dat maakt enorm veel verschil,
•    bedek de grond niet met donkere of zwarte compost, maar met lichtere materialen: zaagmeel, hooi, zand, kalk, karton,…
•    stel oude ruiten of spiegels strategisch op als reflectoren zodat ze het zonlicht van elders weerkaatsen in de donkere hoeken.

 Absoluut zonder licht, dus zelfs in je kelder, kan je ook nog wel wat kweken. Dus zeker ook in de schaduw. Maar dat is dan beperkt tot paddenstoelen (champignons) en witlof.