Categorie archief: Natuur en milieu

Wolvin Naya en blauwe bosbessen

Het was aangekondigd als een Avontuurlijke Startwandeling in het brongebied van de Zwarte Beek in Hechtel. Vrieskoud, met de aankondiging van wat verdwaalde sneeuwvlokjes. Dat kon toch nog een 20-tal liefhebbers verleiden om warme mutsen en waterdichte laarzen aan te trekken. En voor de gelegenheid was er toestemming van het leger om militair terrein te betreden.

Toen we de burgerlijke weide- en hooilanden hadden verlaten om in het kakigroene oefenterrein te duiken kregen we een Google Earth kaartje te zien met gele punten en verbindingslijnen. De recente trajecten van Naya. Haar halsbandzender stuurt met regelmatige tussenpozen een gps-signaal naar de volgcomputer van de Technische Universiteit van Dresden, 500 km verder. De verbinding van die punten levert haar reisroute op.

Blijkbaar bevalt onze wandelomgeving haar. Nergens anders kwam ze zo vaak of verbleef ze zo lang. We zouden er naar kunnen uitkijken. Of allemaal een rood kapje opdoen. Of luid gaan huilen. Mocht het wat gesneeuwd hebben, dan was er mogelijk een kans om een spoor te vinden. Uiteindelijk kregen we heel wat sporen te zien.

Modder en nat zand zijn zeer geschikt om indrukken vast te houden. We zagen waar de everzwijnen hadden huis gehouden. Aan reeën was er absoluut geen gebrek. Hier en daar bespreurden we zelfs voetafdrukken van een wandelaar. Maar vooral, zeer dominant, waren de sporen van zware legervoertuigen. Ik heb nooit goed begrepen waarom er zo nodig in bos en hei moet geoefend gevochten worden. Alsof onze volgende oorlog zich in een bos zal afspelen. Brussel lijkt me realistischer als oorlogsgebied. Als er door ooit moet gevochten worden, vluchten onze militairen allicht massaal naar het bos.

Op de wandeling kreeg ik te horen dat de stengels van de blauwe bosbes groen blijven en bladgroenwerking hebben, waardoor de struik al vroeg in het voorjaar onder bladloze bomen, en nog voor de struik blaadjes heeft, toch al de fotosynthese kan starten en wat voorsprong kan nemen.

De blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) is een vaste plant uit de heidefamilie (Ericaceae)  De kantige twijgen zijn groen en worden hoogstens 60 cm.
De blauwe bosbes kleurt je lippen en handen blauw. Je kan ze verwerken in allerlei bereidingen.

Vooral in taalgebruik wordt ze nogal eens verward met de blauw(e) bes.

De blauwe bes (blueberry, Noord Amerikaans,Vaccinium corymbosum) wordt op grote schaal commercieel geteeld. Ze bloeit in trossen.
De struik kan tot 2 meter hoog worden. De bes is zoeter en heeft wit vruchtvlees en niet kleurend (afgevend, vlekken makend) sap, terwijl de blauwe bosbes rood vruchtvlees heeft en wel kleurt.
De bessen hebben net als druiven een witte waslaag. Ze zijn dikker dan de blauwe bosbes.

 

De rode bosbes (Vaccinium vitis-idaea, ook vossenbes), is eerder zeldzaam, maar komt hier in de Limburgse Kempen ook voor.  De rode bosbes is groenblijvend (behoudt haar blad). De struikjes blijven laag. De bessen groeien per +-5 aan het einde van een stengel. Ze zijn wrang en zuur van smaak en worden vooral gebruikt voor het maken van jam of gebak. Hybriden bestaan (maar weinig).

Dat weetje over de blauwe bosbes met groene stengel vond ik interessant. Maar ik vind er eigenlijk nergens een bevestiging voor. Weet iemand of dit klopt? En of nog andere struiken hier gebruik van maken?

Dag boek van Beuk (3)

Op hete zomerdagen trokken we met de Chiro naar een koele bosbeek.
 

 

 

 

 

Uitermate geschikt om een halve dag te ravotten. Er was open ruimte om te spelen, een afwisseling van schaduw en zon, stenen en takken om de beek af te dammen en zo een dij-hoge zwempoel te maken. En aan een monumentale, schuin over de beek hangende beuk had een durfal een dik zeel geknoopt. Je kon er als Tarzan over de ravijn zwieren. Terwijl alle toeschouwers klaarstonden om te schateren als je er in viel, of van de glad getrapte wanden terug de beek in slibberde.

Ik wist dat er 100 meter verder nog gegraveerde beuken moesten staan. Allicht de moeite om op een zonnige novemberdag een wandeling te maken. Verrassing: het touw hing er nog. Althans, er hing nog steeds een flink, gelijkaardig zeel pal boven de beek. Maar nu in een andere boom. De oude beuk had het begeven. Gezaagde stukken van zijn kruin lagen verspreid op de andere oever. De rest van de nog staande stam was al flink aangetast door zwammen. Maar aan zijn voet was een opvolger uitgeschoten. En op een door zijn wortels samengehouden landpunt in de beek hield een nog maar twijg-groot kleinkind de laatste blaadjes voor dit najaar vast. Hoop voor de toekomst.

De verschillende getatoeëerde stammen van de beschreven beuk waren door de tand des tijds grotendeels onleesbaar. Winter 2016. De jaartallen die de beuk onthield waren 1974, 1923 en zelfs 1905! In de vrij makkelijk te beklimmen stam waren nog vers gekraste hartjes te vinden. JAZZ Bilzen was door een liefhebber aan het beukenboek toegevoegd.

De beek tussen Hoefaert en Kriekaert spoelt veel herinneringen weg. Maar evenveel blijven er hangen aan de stammen van de beuk, aan de takken van de bomen. Generaties kwajongens en gezinnen hebben hier zomerse zondagen doorgebracht. Misschien moet ik nog eens met een mes terugkomen, om voor volgende generaties een boodschap achter te laten. Zoals ene Tomy BIJNENS hier ooit deed.

Naast de beek een kei waarin gebeiteld staat:
Stiltegebied Zwarte put, 12 oktober 2012

En in de beek, onder het beukenboek:
In zijn wieg neemt het water tijd en teken geruisloos mee

Plastic & ic…

Het afdakje aan de achterbouw bij ons moeder was aan vervanging toe. Het was grauw en vuil, en liet nog weinig licht door. Vorig jaar nog grondig schoongemaakt. Maar na een paar schoonmaakbeurten is het oppervlak zo ruw dat het dubbel zo snel weer aankoekt door algen en zweefvuil. Je kent ze wel: golfplaat op rol, versterkt met wat glasvezel.

De doe-het-zelfzaak had net golfpaneeltjes van de juiste lengte, ‘crystal clear’. En bijhorende schroeven met ringen en doppen. Met een paar uur werk was het makkelijk te vervangen. En de oude rol was nog welkom bij Share & Care om een afdakje te maken om een aanhangwagen onder te zetten.

 

Bij het demonteren viel op dat alle schroeven wat los leken te staan van de golfplaat. Er zat overal meer dan een millimeter speling op. Daardoor gingen ze ook makkelijk los, met een racagnac. Wat een woord. Maar zo heet dat ding hier. Google leert me net dat er ook een Nederlands woord voor is: een ratelsleutel. Bij de 5de schroef werd het duidelijk: de speling tussen schroef en plaat was veroorzaakt door de tand des tijds. Deze ene had nog een randje, een restje onder de kop zitten. Plastiek. Ooit had er een plastieken ring met een afdekkapje opgezeten. Net zo’n ding als ik in de verpakking van de nieuwe schroeven zag.

En toen ik het oude dak er af haalde, vielen er nog tientallen steunblokjes onderuit. Ook plastiek. Verduurd. Dus ze vielen gewoon stuk. Ik heb ze maar snel bijeen geveegd om te vermijden dat ze verder verbrijzeld en verpulverd zouden worden door er op te trappen. (Voor de nieuwe versie had ik vooraf houten steuntjes gemaakt.)

De kapjes over de schroeven waren al lang weg. De ringen dus ook, voor 98%. Verbrokkeld en verdwenen. In het niets opgelost? Onder invloed van UV afgebroken door het zonlicht, en met het regenwater netjes mee weggespoeld. Door de goot, door de riolering. Verwaaid en verspreid. Om nu geleidelijk aan via o.a. bier en mosselen terug op onze tafel terecht te komen.

En ja, ’t is zo gemakkelijk: crystal clear plastieken platen, schroefkapjes en ringen. Het zal weer voor jaren goed blijven. Maar het zal niet goed blijven. Foute boel dus.
Moeder is er wel mee geholpen. Er is nu veel meer licht in haar naairuimte en binnen. Maar een duurzame oplossing is het helaas niet. Met ons korte-termijn-denken en onze ‘beste koop’ beslissingen verzieken we onze wereld en onze achterkleinkinderen.
Sorry kids….

Het was maar een afdakje van 7,5m2. Maar in de straat staan er waarschijnlijk nog 5 meer, en grotere. En in het dorp zijn er zo ‘n 20-tal straten. En de fusiegemeente telt meer dan 10 dergelijke dorpen. Waarvan Limburg er 44 (?) heeft. Maal zeg maar 9 provincies voor België…
Eigenlijk dus compleet onverantwoord dat zo’ dingen nog gemaakt en verkocht worden. Tonnen plastic die gedoemd zijn om in de oceaan en op ons bord terecht te komen.